Przez kraje bałtyckie na Nordkapp
Chcieliśmy ruszyć na północ, chcieliśmy zobaczyć Norwegię, chcieliśmy dotrzeć na Nordkapp. I nie chcieliśmy wracać tą samą drogą. Zaplanowaliśmy więc trasę przez Polskę, Litwę, Łotwę i Estonię, następnie przez Morze Bałtyckie i całą Finlandię. Czekało nas sześć tygodni w naszym vanie i niemal dziesięć tysięcy kilometrów pełnych przepięknej przyrody, historycznych miast i niezapomnianych przeżyć. Ruszamy!
Relacja z podróży
Dzień 1
Wrocław
Jeszcze przed wyjazdem ozdobiliśmy naszego Sprintera wyścigowymi pasami, żeby droga szybciej mijała. Pod wieczór dotarliśmy do Wrocławia. Na pierwszy nocleg wybraliśmy parking przy dawnym stadionie olimpijskim. Dziś jest to mieszanka wciąż działających i niszczejących obiektów sportowych. Można więc zobaczyć nowoczesny stadion miejscowej drużyny futbolu amerykańskiego, a tuż obok zarośnięty basen olimpijski. Ze stadionu tramwaj jedzie prosto do centrum, więc szybko znaleźliśmy się na starówce. Pospacerowaliśmy po starym mieście, a wieczór zakończyliśmy w prawdziwym polskim bistro – koreańskim.
Łącznie 297 km




Dzień 2
Warszawa
Z niewielkiego i bardzo przyjemnego kempingu na przedmieściach Warszawy pojechaliśmy autobusem do centrum. Najpierw udaliśmy się pod Pałac Kultury i Nauki. Ten monumentalny budynek wzniesiono w 1955 roku jako „dar narodów Związku Radzieckiego”, w ramach powojennej odbudowy Warszawy. Windą wjechaliśmy na taras widokowy i obejrzeliśmy całą stolicę z góry. Resztę dnia spędziliśmy na włóczeniu się po mieście i sklepach obuwniczych. Petra zapomniała bowiem w domu trampek, co w połowie sierpnia nie było najszczęśliwszym pomysłem.
Trampków nie znaleźliśmy. Do domu i tak wrócimy dopiero jesienią, więc przez kilka dni poradzi sobie w butach do biegania. Dzięki temu przemierzyliśmy jednak Warszawę wzdłuż i wszerz i zajrzeliśmy także w miejsca, do których turyści zwykle nie trafiają. Najbardziej zapadła nam w pamięć katedra św. Pawła, gdzie podczas wieczornego nabożeństwa młoda Polka anielskim głosem intonowała modlitwę, a cały kościół powtarzał za nią.
Łącznie 362 km




Dzień 3
Treblinka
Kętrzyn (Wilczy Szaniec)
Rano ruszyliśmy dalej na północ. Sto kilometrów za Warszawą zatrzymaliśmy się w miejscu, w którym znajdował się obóz zagłady Treblinka. W tym dziś spokojnym miejscu naziści zamordowali niemal milion niewinnych ludzi. Upamiętniają ich kamienie ustawione wokół pomnika.
Pod wieczór dotarliśmy wreszcie do celu – Wilczego Szańca. Podczas operacji Barbarossa, czyli ataku na Związek Radziecki, mieściła się tutaj główna kwatera Hitlera. To również miejsce nieudanego zamachu na jego życie, znanego pod kryptonimem operacja Walkiria.
Na obszarze 250 hektarów wybudowano około 200 obiektów. Były to schrony przeciwlotnicze, mniejsze budynki z betonu i cegły oraz drewniane baraki, chronione przez pobliskie jeziora i bagna. Schrony stopniowo rozbudowywano, a pod koniec prac ich betonowe ściany miały po kilka metrów grubości. W 1944 roku Armia Czerwona zbliżyła się na tyle, że Adolf rozkazał wysadzić bunkry i uciekł do Berlina. Nie udało się to jednak do końca ani Niemcom, ani nikomu później, więc w lasach do dziś kryją się te mniej lub bardziej zniszczone potwory. Na pierwszy spacer wybraliśmy się jeszcze wieczorem, uzbrojeni jedynie w latarki. To było naprawdę niezapomniane przeżycie.
Noc spędziliśmy na terenie kompleksu, zaledwie kilka metrów od pierwszych bunkrów.
Łącznie 296 km




Dzień 4
Śluza Leśniewo Górne
Mamerki
Trójstyk granic w Wisztyńcu
W nocy niewiele spaliśmy. To miejsce do dziś ma dziwną atmosferę. Na dodatek o szóstej rano przyjechała ekipa drwali i zaczęła wycinać drzewa niedaleko nas. Zjedliśmy więc śniadanie, jeszcze raz obeszliśmy cały teren, zajrzeliśmy do otwartych już ekspozycji wewnątrz bunkrów i ruszyliśmy dalej. Naszym kolejnym przystankiem był sztuczny kanał, który podczas II wojny światowej miał połączyć Morze Bałtyckie z jeziorami mazurskimi. Kanału nigdy nie ukończono, ale pozostało kilka śluz. Najsłynniejsza z nich, ozdobiona płaskorzeźbą nazistowskiego orła, służy dziś jako pełen adrenaliny park linowy.
Zatrzymaliśmy się również na trójstyku granic w Wisztyńcu, gdzie spotykają się granice Polski, Litwy i rosyjskiego obwodu kaliningradzkiego. Ogrodzenie między Polską a Litwą miało jakieś pięć metrów długości, a dalej już nic... Tak tylko, żeby nie było. Za to terytorium Rosji otaczał podwójny płot z drutu kolczastego, a kamery śledziły każdy ruch. Istny Mordor z okiem Sarumana.
Łącznie 300 km




Dzień 5
Zamek w Trokach
Wilno
Kryžių kalnas – Góra Krzyży
Riga
No i jesteśmy na Litwie! Na noc zatrzymaliśmy się pod zamkiem w Trokach. Ten charakterystyczny zamek na wodzie z XIV wieku znajduje się niedaleko stolicy Litwy. Na podzamczu kupiliśmy na śniadanie słynne miejscowe kibiny – pierogi nadziewane mięsem, grzybami lub warzywami. Smakowały nam, ale były bardziej tłuste niż osłona pod silnikiem naszego auta.
Po śniadaniu ruszyliśmy do jednego z najważniejszych miejsc pielgrzymkowych na Litwie – Góry Krzyży. To właściwie nie góra, lecz niewielkie sztuczne wzniesienie, na które wierni przynosili krzyże już w XIX wieku. Podczas sowieckiej okupacji krzyży zaczęło przybywać, a władze kilkakrotnie próbowały zrównać to miejsce z ziemią za pomocą buldożerów. Ostatni raz w 1985 roku, a mimo to ludzie wciąż przynosili kolejne krzyże. Dziś ich liczbę szacuje się na ponad sto tysięcy. Jeden z nich przywiózł tutaj w 1993 roku także Jan Paweł II.
Łącznie 378 km




Dzień 6
Zamek w Turaidzie
Park Narodowy Gauja
Jeszcze wieczorem dotarliśmy do łotewskiej Rygi, zaparkowaliśmy w porcie nad Dźwiną i ruszyliśmy do centrum. Atmosfera tej niezbyt dużej stolicy od razu nas urzekła. Piękne zabytkowe kamienice – najstarsza z 1490 roku, życzliwi ludzie na ulicach, muzyka na żywo dobiegająca z restauracyjnych ogródków i wszędzie świetna zabawa.
Następnego ranka ruszyliśmy dalej na północ. Zamek w Turaidzie, położony na skraju Parku Narodowego Gauja, zobaczyliśmy tylko z zewnątrz. Kiedy po godzinie wspinaczki pod stromą górę dotarliśmy wreszcie do bramy, dowiedzieliśmy się, że tego dnia jest zamknięty. Pozostało nam więc zejść w ulewnym deszczu z powrotem do samochodu i jechać dalej. Przynajmniej było z górki.
I właśnie tutaj zaczęły się nasze przygody z łotewskimi drogami. Wiele głównych tras było w remoncie. Nie oznaczało to jednak zamknięcia ruchu. Przedzieraliśmy się przez błoto między koparkami, nie było sygnalizacji świetlnej, a miejscami mogliśmy tylko zgadywać, który kawałek asfaltu nadaje się już do jazdy, a który jeszcze nie. Kiedy pytaliśmy miejscowych, jak to rozpoznać i którędy jechać, słyszeliśmy jedną radę: „Trudno powiedzieć, musisz spróbować…”
Na noc wybraliśmy kemping nad jeziorem Raiskuma. Właściciel był wielkim miłośnikiem norweskich kempingów, więc wszędzie roiło się od krasnali i drewnianych domków z dachami porośniętymi trawą.
Łącznie 112 km




Dzień 7
Pärnu
Wzdłuż Zatoki Ryskiej dotarliśmy do Pärnu, kurortu z niekończącymi się piaszczystymi plażami, które pod koniec sezonu świeciły już pustkami. Wracając do samochodu, usłyszeliśmy muzykę na żywo z jednego z ogródków. Nie rozumieliśmy ani słowa z tego, co śpiewał występujący tam zespół, ale spodobał nam się tak bardzo, że zostaliśmy do końca. Dopiero później dowiedzieliśmy się, że to jedna z najsłynniejszych grup w Estonii.
Rano pojechaliśmy dalej, do uzdrowiskowego Haapsalu. Miasto leży nad zatoką Haapsalu i słynie z leczniczego błota oraz spokojnej atmosfery. Naszą uwagę najbardziej przyciągnął jednak opuszczony dworzec kolejowy, na którym w 1908 roku jako pierwszy pasażer wysiadł car Mikołaj II. Dziś mieści się tam muzeum i wystawa plenerowa. Można wspiąć się na wagony i lokomotywy i zajrzeć do środka przez przybrudzone okna.
Łącznie 267 km




Dzień 8
Haapsalu
Rummu
Tallinn
Z Haapsalu ruszyliśmy dalej na północ. Tym razem chcieliśmy zobaczyć zalany kamieniołom wapienia i marmuru w pobliżu miasteczka Rummu. W latach 40. XX wieku powstały tu obóz pracy i więzienie. Niewolnicza praca, skrajnie niebezpieczne warunki i nieludzki reżim oznaczały dla więźniów cierpienie fizyczne i psychiczne. Związek Radziecki bezwzględnie wykorzystywał ich do pracy. Po jego rozpadzie obóz zamknięto, zaprzestano odpompowywania wód gruntowych i kamieniołom zalała woda. Dziś to popularne kąpielisko. Z ogromnego wzgórza popiołu można obejrzeć cały teren.




Dzień 9
Helsinki
Rano weszliśmy na prom do Helsinek. Bilety zarezerwowaliśmy wcześniej, więc wszystko przebiegło spokojnie, bez nerwowego kupowania ich na miejscu. W porcie czekaliśmy tylko, aż nasz numer rejestracyjny pojawi się na tablicy, po czym wjechaliśmy na pokład wskazaną bramą. Piętnaście minut po wypłynięciu przez głośniki ogłoszono, że wpłynęliśmy na wody międzynarodowe. Na całym promie rozległ się dźwięk automatów do gry, otwarto sklepy wolnocłowe, a przy półkach z alkoholem natychmiast zrobiło się tłoczno. Miłośniczka ginu też nie zwlekała. Zaopatrzeni na dalszą podróż mogliśmy już spokojnie cieszyć się rejsem i widokiem zataczających się Finów wracających z alkoholowego weekendu w Estonii.




Dzień 10
Mikkeli
Kajaani
Pierwszą noc w Finlandii spędziliśmy niedaleko miasta Mikkeli, nad jeziorem Visulahti. Miejsce, które latem z pewnością tętni życiem i przyciąga amatorów kąpieli, było zupełnie puste. Tylko my i kilka osób w saunie nad brzegiem.
Od wieczora mocno padało, więc rano spakowaliśmy się i ruszyliśmy dalej. Przepiękne miejsce niedaleko Kajaani odkryliśmy zupełnie przypadkiem. Niewielki półwysep nad jeziorem Mieslahti, gdzie miejscowi urządzili miejsce do grillowania, saunowania i kąpieli, mieliśmy tylko dla siebie. Jedynie do starej drewnianej sauny zajrzało wieczorem kilka osób. Trafiliśmy też na zachodni wynalazek, o którym u nas można na razie tylko pomarzyć – styropianową deskę na latrynie. Cud...
Łącznie 330 km




Dzień 11
Park Narodowy Oulanka
W drodze do Parku Narodowego Oulanka natknęliśmy się na jedną z fińskich osobliwości. Na łące przy drodze stały tysiące dziwnych strachów na wróble. Zatrzymaliśmy się na pobliskim parkingu, żeby sprawdzić, o co chodzi. Instalacja nosi nazwę Hiljainen kansa, czyli Cisi Ludzie, i symbolizuje mieszkańców Finlandii oraz ich więź z naturą. A żebyśmy i my poczuli się bliżej przyrody, kupiliśmy w pobliskim sklepiku absurdalnie drogi sok z liści jarzębiny i pojechaliśmy dalej.
Jak za dotknięciem czarodziejskiej różdżki, zaraz po przekroczeniu granicy Oulanki spotkaliśmy wreszcie pierwszego renifera.
Oulanka to niezwykłe miejsce. Gęste lasy złożone z cienkich drzew wyglądają jak las wbitych w ziemię wykałaczek. Jak okiem sięgnąć, rosną borówki. Nie tylko czerwone, lecz także niebieskie, zupełnie pozbawione smaku. Na każdym kroku można potknąć się o wielkie jadalne grzyby, których nikt tu nie zbiera. Na leśnym kempingu rozmawialiśmy z właścicielem o zimowych mrozach (nawet do -30 stopni), zorzy polarnej i niedźwiedziach. Choć jest ich tutaj mnóstwo, przez 15 lat widział tylko jednego. A bardziej od niedźwiedzi boi się Rosjan, którzy są zaledwie 15 kilometrów stąd.
Po kempingu spacerowały też renifery. Nawet dwa albinosy.
Łącznie 317 km




Dzień 12
Sodankylä
Zaledwie kilka kilometrów na północ od Oulanki przekroczyliśmy koło podbiegunowe. Niepozorny pomnik przy drodze prawie przeoczyliśmy. Co za różnica w porównaniu z podobnym miejscem w Norwegii, gdzie zbudowano całe centrum dla polarników.
Po południu dotarliśmy do Sodankylä i resztę dnia spędziliśmy, chłonąc promienie słońca, jakbyśmy przeczuwali, że przez następnych kilka tygodni już ich nie zobaczymy. Wieczorny spacer zakończyliśmy przed bistro serwującym arktyczne burgery z mięsa renifera. Dziwnie było nam pomyśleć, że te urocze zwierzęta trafiają na talerze. Pewnie lokalny przysmak, ale smakował wyśmienicie.
Łącznie 266 km




Dzień 13
Karigasniemi
Stabbursdalen
No i jesteśmy. Cała Finlandia za nami, a przed nami sennie wyglądające przejście graniczne z Norwegią. Dwie norweskie celniczki, którym przerwaliśmy błogie nicnierobienie, po krótkiej rozmowie wpuściły nas do kraju. I to mimo ponadlimitowej ilości czeskiego piwa, którą wieźliśmy. Na szczęście dały sobie wytłumaczyć, że spędzimy w Norwegii cały miesiąc, a my, Czesi, przecież musimy mieć co pić. Uśmiechnęły się więc tylko i życzyły nam szerokiej drogi.
W pobliżu Stabbursnes zatrzymaliśmy się na dużym terenie rekreacyjnym pełnym dzieci na szkolnej wycieczce. Ustawiliśmy się w rzędzie kamperów i przyczep i delektowaliśmy się pierwszym wieczorem w Norwegii – na dziecięcym obozie. Gdy zapadł zmrok, wszystkie norweskie załogi włączyły ozdobne oświetlenie swoich domków, zebrały się wokół wielkiego przenośnego głośnika i zaczęła się impreza jak na jarmarku. Tylko my i polska motocyklistka patrzyliśmy z niedowierzaniem, marząc o tym, żeby wreszcie poszli spać.
Około północy wyjrzeliśmy przez okno. I była tam – nasza pierwsza zorza polarna!
Łącznie 408 km




Dzień 14
Nordkapp
Kręta droga wzdłuż fiordu Porsanger początkowo mijała nam bardzo szybko. Za każdym zakrętem odsłaniał się kolejny zachwycający widok na surowy krajobraz dalekiej północy. Morze miało lazurowy kolor, roślinność stopniowo zanikała, skalne urwiska stawały się coraz wyższe, a reniferów przybywało. Po dwóch godzinach dotarliśmy do końca norweskiego lądu. Dalej można było dostać się tylko promem, a od 1999 roku również tunelem. Słynnym Nordkapp-tunnelen, długim na prawie siedem kilometrów i schodzącym 212 metrów poniżej poziomu morza. To naprawdę niezwykłe przeżycie. Zaraz po wjeździe do tunelu droga gwałtownie opada, szyby vana zaczynają parować, a ciśnienie w uszach przypomina nam, jak głęboko jesteśmy. Po kilku minutach mijamy znak 212 metrów pod poziomem morza i zaczynamy stromy podjazd z powrotem na powierzchnię.
Wyjeżdżamy na wyspie Magerøya i kierujemy się do najbardziej na północ wysuniętego miasta Norwegii – Honningsvåg. Z około 2500 mieszkańcami przypomina raczej dużą wieś. Miejscowi utrzymują się z rybołówstwa i pracy w kilku zakładach przetwórstwa rybnego.
Jedziemy dalej na północ przez coraz gęstszą mgłę. Przy jeziorze Rundvantet zjeżdżamy z głównej drogi i w niemal nieprzeniknionej mgle zaczynamy powoli wspinać się do celu dzisiejszego dnia. Co jakiś czas zaskakuje nas samochód wyłaniający się z mgły zaledwie kilka metrów przed nami. Możemy się tylko domyślać, jakie piękne miejsca mijamy, niczego nie widząc, i jak blisko znajduje się przepaść opadająca do doliny. Ale udało się, jesteśmy na miejscu! Przynajmniej tak twierdzą tablica przy drodze i człowiek pobierający opłatę za parking...
Parkujemy w stadzie kamperów, które wzajemnie osłaniają się przed bezlitosnym wiatrem, i ruszamy obejrzeć pobliski kompleks. Kto spodziewałby się skromnego schroniska turystycznego, mocno by się zdziwił. Centrum handlowe, kino, restauracja, sala wykładowa, kaplica i niezliczone inne absolutnie niezbędne atrakcje na końcu świata. Ale my nie przyjechaliśmy tu na zakupy, więc idziemy dalej, z powrotem w mgłę, deszcz i wichurę. Po chwili poszukiwań ukazuje się przed nami cel pierwszej połowy naszej podróży – słynny globus na Nordkappie. Nie chodzi nam nawet o tę kupę żelastwa, lecz o widoki z trzystumetrowego klifu na Morze Barentsa, o świadomość, że dalej na północ nie da się już dojechać samochodem w Europie, że od bieguna północnego dzieli nas zaledwie 2000 kilometrów. I o to, że przez mgłę zamiast tego wszystkiego ledwo widzimy czubki własnych nosów...
Stále hustější mlhou pokračujeme dál na sever. U jezera Rundvantet odbočujeme z hlavní silnice a už úplně nepropustnou mlhou se začínáme pomalu škrábat do cíle dnešního dne. Občas nás překvapí protijedoucí auto, které se z mlhy vynoří jen pár metrů před námi a my jen tušíme, jaká krásná místa míjíme a nevidíme a jak asi blízko je vedle nás sráz do údolí. Ale zvládli jsme to a jsme tady! Alespoň to tvrdí cedule u cesty a výběrčí parkovného...
Zaparkovali jsme v hejnu obytňáků, kteří se navzájem kryli před urputným větrem a vydali jsme se na průzkum nedalekého komplexu. Kdo by čekal jednoduchou turistickou útulnu, nestačil by se divit. Nákupní centrum, kino, restaurace, přednáškový sál, kaple a nekonečně dalších nepostradatelných atrakcí na konci světa. My tady ale nejsme kvůli nákupům, a tak jen procházíme dál, opět ven do mlhy, deště a vichru. A po chvíli hledání se před námi zjeví cíl první poloviny našeho putování – Nordkappský globus. Nejde nám ani tak o tu hromadu železa, ale o výhledy z 300 metrů vysokého útesu na Barentsovo moře, o to, že severněji to v Evropě autem už nejde, o to, že jsme jen 2000 kilometrů od Severního pólu a taky o to, že díky mlze místo toho všeho vidíme sotva špičku našich nosů...
Łącznie 284 km




Dzień 15
Alta
Noc na Nordkappie była niezapomniana. Potworna wichura, ulewny deszcz i mgła, w której było widać najwyżej dwa, trzy metry przed siebie. Nocny spacer stu metrów do łazienki oznaczał ruszenie mniej więcej we właściwym kierunku i nadzieję na bezpieczny powrót. Ale i tak było warto – jak inaczej miałaby wyglądać noc spędzona na końcu świata?
Rano doczekaliśmy się nagrody. Wiatr i deszcz ustały, po mgle nie było śladu i wreszcie mogliśmy nacieszyć się tym, po co tutaj przyjechaliśmy. Widokiem z klifów na Morze Barentsa. Tutaj kończy się Europa, dalej jest już tylko morze i Ocean Arktyczny.
Droga powrotna prowadzi jedyną możliwą trasą, więc nareszcie mogliśmy zobaczyć wszystko to, co poprzedniego dnia ukrywała mgła. W mieście Alta zaparkowaliśmy przy katedrze i poszliśmy na spacer. Podczas II wojny światowej miasto zostało niemal doszczętnie spalone, dlatego z jego historycznej zabudowy prawie nic nie zostało. Nawet katedra pochodzi z 2013 roku.
Na noc przenieśliśmy się kawałek za miasto, do jednej z zatok Altafjordu. Pod wieczór zauważyliśmy czeską flagę na jednym z awaryjnych schronień dla turystów. Wzięliśmy więc puszkę pilznera i poszliśmy sprawdzić, kto tam jest. Do snu układał się tam młody czeski rowerzysta wracający z Nordkappu. Od Czech pokonał tę samą trasę co my, a przed sobą miał jeszcze daleką drogę do Hiszpanii. Wszystko na starym, ledwo trzymającym się kupy rowerze, z pękniętą obręczą i budżetem dziesięciu euro dziennie. Uznaliśmy więc zgodnie, że w takiej sytuacji najbardziej ucieszyłoby nas, gdyby nagle zjawił się ktoś z puszką czeskiego piwa.
Cesta zpět vede jedinou možnou trasou a my jsme si konečně mohli prohlédnout i to, co předešlý den skryla mlha. Ve městě Alta jsme zaparkovali u katedrály a vydali se do města. Za druhé světové války bylo téměř celé vypáleno, takže z historických částí téměř nic nezůstalo. I ta katedrála byla z roku 2013.
Na noc jsme se přesunuli kousek za město, do jednoho ze zálivů Altafjordu. K večeru si na jedné z nouzových útulen pro turisty všímáme české vlajky, a tak bereme plechovku Plzně a jdeme na výzvědy. Ke spánku se v ní ukládal mladý český cyklista na cestě z Nordkappu. Už z Čech měl v nohách stejnou trasu jako my a před sebou ještě dalekou cestu do Španělska. A to celé na starém polorozpadlém kole, s prasklým ráfkem a rozpočtem 10 euro na den. A tak jsme se shodli, že přesně to, co by nás v takové situaci potěšilo, je, kdyby se z ničeho nic objevil někdo s plechovkou českého piva.
Łącznie 236 km




Dzień 16
pevnost Spåkenes
Olderdalen
Lyngseidet
Svensby
Breidvik
W drodze do Olderdalen natrafiliśmy na pozostałości niemieckiej nadbrzeżnej twierdzy Spåkenes, która podczas II wojny światowej strzegła wejścia do fiordu Lyngen. Cały teren jest ogólnodostępny, a do części bunkrów i punktów obserwacyjnych można wejść.
Z Olderdalen przeprawiliśmy się promem przez fiord Lyngen do Lyngseidet, a potem przez dolinę dotarliśmy do kolejnego promu, ze Svensby do Breidvik. W tej okolicy inaczej właściwie się nie da – mostów po prostu nie ma, a droga lądem jest wielokrotnie dłuższa. Większość tutejszych promów jest elektryczna. Nic nie dudni, nic nie śmierdzi. Powierzchnia fiordu jest spokojna, więc możemy po prostu siedzieć i podziwiać przepiękną przyrodę norweskiej północy.
Wieczorem dotarliśmy do Tromsø. Po całym dniu mieliśmy już dość i właściwie cieszyliśmy się, że pada deszcz i nie musimy wychodzić z auta.
Večer jsme dorazili do Tromsø. Za celý den jsme toho měli dost a vlastně jsme byli rádi, že prší a nemusíme vylézat.
Łącznie 293 km




Dzień 17
Tromsø
Brensholmen
Botnhamn
Fjordgård
Paryż Północy – tak nazywa się Tromsø. Centrum pełne jest zabytkowych drewnianych domów. Znajdziemy tu drewnianą katedrę Tromsø domkirke, nowoczesną Katedrę Arktyczną czy pomnik Roalda Amundsena. Upamiętnia on słynnego polarnika, który zginął podczas wyprawy ratunkowej po swojego kolegę Umberta Nobilego. Niedaleko miasta morze wyrzuciło szczątki jego samolotu. To wszystko oferuje Tromsø. A do tego niezwykle spokojną, przyjemną atmosferę.
Po południu ruszyliśmy w stronę wioski Brensholmen, skąd mieliśmy przeprawić się promem przez fiord Malangen na wyspę Senja. Tym razem nie supernowoczesnym promem elektrycznym, lecz porządnym polarnym weteranem z 1972 roku. Była to podróż pełna kołysania na falach, wszechobecnego hałasu i dymu z silników Diesla, stołów i stołków ślizgających się z jednej strony pokładu na drugą i oczywiście widoków na otaczającą przyrodę. I właśnie ten prom – Skutvik – zapamiętaliśmy najbardziej ze wszystkich norweskich przepraw.
Z Botnhamn pojechaliśmy dalej do małej rybackiej wioski Fjordgård. Leży nad Ørnfjordem, ze wszystkich stron otoczona górami, a jedyna droga do niej prowadzi przez trzy bardzo wąskie tunele.
Łącznie 73 km




Dzień 18
Segla
Na naszą pierwszą norweską górską wędrówkę nie wybraliśmy najlepszej pogody. Deszcz i wiatr nas jednak nie zniechęciły, więc ruszyliśmy. Naszym celem była grań oddzielająca Ørnfjord od Mefjordu. Początkowo przyjemny spacer stopniowo zmienił się we wspinaczkę po śliskich kamieniach i jeszcze bardziej śliskim mchu. Nagrodą był jednak fantastyczny widok na oba fiordy i szczyt Segla. Dalej nie odważyliśmy się iść. Wicher, który próbował zrzucić nas w dół fiordu, ani trochę nie słabł. Zajęliśmy więc strategiczne miejsce za głazem, osłonięte od wiatru, i delektowaliśmy się zasłużonym pilzneńskim piwem. Popijając, obserwowaliśmy starszego miejscowego śmiałka, który w tej okropnej pogodzie, w krótkich spodenkach, powoli wspinał się po skale aż na szczyt.
Wietrzną noc przeczekaliśmy na parkingu. Rano zauważyliśmy dwoje turystów skulonych w samochodzie osobowym niedaleko nas. Kiedy później rozmawialiśmy, opowiedzieli, że noc spędzili tuż pod szczytem Segli. Nie zmrużyli oka, przez całą noc trzymali się wszystkiego, czego tylko mogli, żeby wiatr nie zdmuchnął ich w przepaść. Dopiero nad ranem, gdy zaczęło świtać i wiatr osłabł, mogli zejść na dół. Brr...




Dzień 19
Dziewiętnasty dzień zaplanowaliśmy jako dzień odpoczynku. Czekała nas tylko półtoragodzinna jazda wzdłuż fiordów do wioski Gryllefjord, a stamtąd prom na archipelag Vesterålen, do Andenes. Całkiem się cieszyliśmy, że choć na chwilę odpoczniemy od prowadzenia samochodu.
W Bergsfjord droga wspina się na grzbiet, skąd rozciągają się widoki na całą okolicę. Zatrzymaliśmy się na platformie widokowej Bergsbotn i nakręciliśmy film edukacyjny. Petra, ryzykując własnym życiem, przedstawia w nim uroki tutejszego krajobrazu. Niestety przez wichurę i usta pełne deszczu nie da się zrozumieć ani słowa, a na dodatek w połowie wykładu tchórzliwie ucieka do samochodu.
Dotarliśmy do Gryllefjordu, jako pierwsi ustawiliśmy się w kolejce na prom i dowiedzieliśmy się, że ostatni prom w tym sezonie odpłynął dwa dni temu. Następny dopiero wiosną. Do Andenes dotarliśmy więc późno w nocy, oczywiście drogą lądową, i po siedmiu godzinach za kierownicą nie czuliśmy się szczególnie wypoczęci...
Łącznie 430 km




Gryllefjord
Andenes
Dzień 20
Andenes
Hessand beach
Laupstad
W Andenes, położonym na samym północnym krańcu archipelagu Lofotów, przeczekaliśmy wietrzną noc na plaży, osłonięci piaszczystą wydmą. Rano pogoda się poprawiła, więc ruszyliśmy na zwiedzanie. To niewielkie miasteczko ma do zaoferowania więcej, niż mogłoby się wydawać: muzeum polarne, niezwykłą latarnię morską, duże centrum obserwacji wielorybów, a nawet jedyny ośrodek kosmiczny w Norwegii. My wybraliśmy się na 40-metrową latarnię. Jest wyjątkowa nie tylko dlatego, że wykonano ją i zmontowano z żeliwa, lecz przede wszystkim ze względu na widok na Lofoty, wyspę Senja i Morze Norweskie. Najbardziej tę atrakcję doceniła Petra, która panicznie boi się wysokości.
Stopniowo przemieszczaliśmy się coraz dalej na południe. Noc spędziliśmy nad fiordem Laupstadosen, a rano ruszyliśmy w dalszą drogę.
Łącznie 195 km




Dzień 21
Lofotr Viking Museum
Innersand
Być w Norwegii i nie odwiedzić muzeum wikingów? Przecież tak nie można! Wybraliśmy to na Lofotach. W pierwszej części znajduje się wystawa wykopalisk i przedmiotów wydobytych z morza. Druga to rekonstrukcja wikińskiego domostwa – długiego budynku częściowo zagłębionego w ziemi, w pełni wyposażonego w repliki przedmiotów codziennego użytku. Są tu sypialnia i izba dzienna, magazyny, spiżarnie, warsztaty, a nawet stajnie. Wszystkiego można dotknąć, na wszystkim usiąść i przymierzyć stroje. My też nie potrafiliśmy się oprzeć. Autentyczności dodają płonące palenisko i suszone ryby wiszące dosłownie wszędzie. Smród niemiłosierny.
Następnego ranka planowaliśmy wyruszyć na trekking, dlatego na noc wybraliśmy farmę przy początku szlaku. Poza tym już od Nordkappu od czasu do czasu kapała nam ze stropu woda, więc próbowaliśmy ustalić, skąd się bierze. W miasteczku kupiliśmy klej kontaktowy, a wieczorem, z widokiem na malowniczy krajobraz, rozebraliśmy połowę sufitu i ponownie przykleiliśmy odklejoną izolację. A ponieważ klejenie trwało długo i nie mogliśmy zbyt intensywnie wietrzyć, wieczór był naprawdę wesoły.
Łącznie 124 km




Dzień 22
Kvalvika Beach
Reine
Kvalvika Beach – jedno z najpiękniejszych miejsc w Norwegii, a może nawet na całym świecie. Rano spakowaliśmy się i ruszyliśmy w drogę. Szlak z farmy prowadzi po drewnianych deskach, które wprawdzie są śliskie, ale i tak wygodniejsze niż rozmokły grunt pod nimi. Potem zaczynamy wspinaczkę stromą, kamienistą ścieżką i docieramy na przełęcz między górami. Znowu zaczyna padać, a dzięki norweskiemu zamiłowaniu do ukrywania oznaczeń szlaków kilka razy lądujemy po kostki w torfowisku. Krajobraz znów się zmienia, a my, trzymając się łańcuchów, wspinamy się coraz wyżej. W oddali wreszcie pojawia się morze i znów drewnianą kładką powoli schodzimy w stronę plaży. Przez lata podróżowania widzieliśmy już mnóstwo pięknych miejsc, ale niczego, co mogłoby się z tym równać. Magiczne miejsce, którego nie sposób oddać słowami, zdjęciem ani filmem. Siedzieliśmy więc po prostu i chłonęliśmy ten widok.
Po południu pojechaliśmy dalej na południe, do znanej wioski rybackiej Reine. Poszliśmy na kolację do restauracji, a potem, pełni wrażeń i norweskich przysmaków, położyliśmy się spać.
Łącznie 72 km




Dzień 23
Reinebringen
Å
Moskenes
Już od wieczora spoglądaliśmy w górę, na miejsce, do którego chcieliśmy dotrzeć. Góra Reinebringen, górująca nad Reine, to trudniejszy orzech do zgryzienia, niż mogłoby się wydawać. Czekało nas 448 metrów przewyższenia na dystansie 1,1 kilometra. To tak, jakby wejść na 180. piętro wieżowca. Do punktu widokowego prowadzi 1978 wysokich kamiennych stopni, zbudowanych przez wynajętych nepalskich Szerpów. Te schody do nieba nie mają poręczy, a przy silnym wietrze można po prostu zostać zdmuchniętym w dół. Nas jednak nie zdmuchnęło, więc mogliśmy nacieszyć się zasłużonym widokiem na Reine i północną część Lofotów. Po drodze mijaliśmy wielu wyczerpanych turystów, którzy nie byli w stanie iść dalej. Jednym brakowało kondycji, innych po prostu ogarniał strach. I trudno im się dziwić.
Najbardziej na południe wysuniętą miejscowością tej części Lofotów jest Å. Ta maleńka osada, licząca około stu mieszkańców, której nazwa oznacza „mały górski strumień”, oferuje muzea poświęcone kulturze i życiu na Lofotach. Ponieważ jednak przyjechaliśmy późno, a do tego rozpadało się na dobre, spędziliśmy tu mniej więcej tyle czasu, ile potrzeba, żeby wymówić jej norweską nazwę.
Dzień zakończyliśmy na kempingu w sąsiedniej miejscowości Moskenes, skąd rano mieliśmy prom na wyspę Værøy.
Łącznie 14 km




Dzień 24
Værøy
Nordlandshagen
Na odwiedzenie wyspy Værøy zdecydowaliśmy się głównie dlatego, że jeśli wysiądzie się tutaj na trasie z Moskenes do Bodø, cały rejs jest bezpłatny. Po bardzo burzliwej przeprawie z promu wyjeżdża kolejno pięć kamperów. Wszyscy grzecznie, jeden za drugim, kierujemy się na punkt widokowy Ørnhus, skąd rozciąga się widok na całą wyspę. Ci bardziej zdeterminowani jadą jeszcze dalej, aż na koniec grzbietu, do stacji radarowej Håen. My do zdeterminowanych nie należymy, więc przynajmniej czytamy o dawnych mieszkańcach. Od niepamiętnych czasów hodowali tutaj owce, które pomagały im przetrwać w surowych warunkach. Owce były jednak łatwym łupem dla bielików. Dlatego na Værøy zaczęto budować małe kamienne schrony, w których ludzie czaili się z siekierą, czekając, aż ciekawski orzeł zajrzy do środka.
A ponieważ na wyspie jest tylko jedno odpowiednie miejsce na nocleg, wszystkie załogi stopniowo spotykają się tam ponownie. To dawne lotnisko na północy wyspy, zamknięte po ostatniej poważnej katastrofie lotniczej w 1990 roku.
Łącznie 15 km




Dzień 25
Bodø
Nordnes
Centrum Koła Podbiegunowego
Podróże promem mają tę wielką zaletę, że możemy w tym czasie poczytać o kolejnych miejscach i poszukać wskazówek na dalszą drogę. Niestety w przewodnikach nie piszą, że Norwegowie najwyraźniej nie znają publicznych pralni, a my mamy samochód pełen brudnych ubrań. Oglądamy więc tylko miasto i ruszamy dalej w poszukiwaniu pralki.
Po drodze zatrzymujemy się przy kolejnej podróżniczej świętości – Arctic Circle Center. Ileż to zdjęć i filmów stąd widzieliśmy! Parkujemy i idziemy zwiedzać. Zaraz za drzwiami trafiamy do sklepu z pamiątkami, potem do sklepu z ubraniami, a na koniec do sklepu ze śpiącymi figurkami trolli, którym unoszą się najedzone brzuszki. Jeden wypchany łoś, toalety, sala kinowa i do widzenia. Teraz rozumiemy, dlaczego wszyscy robią zdjęcia tylko na zewnątrz.
Wreszcie znaleźliśmy kemping z pralką. A co więcej, otwarta była restauracja! Posiłek za 120 NOK albo jedz, ile chcesz, za 300 NOK. Usiedliśmy więc, poluzowaliśmy spodnie i po kolei spróbowaliśmy WSZYSTKIEGO. Może nie było to szczególnie eleganckie, ale okazja do poznawania lokalnej kuchni była wyjątkowa. Spróbowaliśmy klopsików z renifera, czegoś w rodzaju gulaszu z renifera, pieczonego renifera z purée warzywnym, wieprzowiny z kapustą i łososia z sałatką ziemniaczaną. Na koniec zaliczyliśmy cały przegląd deserów, podziękowaliśmy nieco naburmuszonemu właścicielowi, dotoczyliśmy się do auta i przez resztę dnia chodziliśmy już tylko po wyprane ubrania.
Łącznie 148 km




Dzień 26
Mo i Rana
Mosjøen
Trofors
Środkowa część Norwegii nie zachwyciła nas szczególnie. Niekończące się 700 kilometrów doliną, gdzie tylko od czasu do czasu można było zatrzymać się przy czymś ciekawym. Odwiedziliśmy więc farmę mleczną produkującą jedne z najpopularniejszych norweskich serów. Zajrzeliśmy do Mo i Rana, czwartego co do wielkości miasta w Norwegii, oraz do Mosjøen, z drewnianymi domami z XIX wieku.
Przejechaliśmy przez bramę północnej Norwegii, a wieczorem oglądaliśmy największą i najdłużej trwającą zorzę polarną podczas całej naszej podróży.
Łącznie 257 km




Dzień 27
Stjørdalsfjorden
Dotarliśmy nad Stjørdalsfjorden, jedną z odnóg Trondheimsfjordu. Następnego dnia miał do nas przylecieć przyjaciel, a nie chcieliśmy spędzać dwóch dni w mieście. Znaleźliśmy miejsce nad brzegiem, niedaleko kempingu pełnego przyczep stojących tam na stałe. Na szczęście byliśmy wystarczająco daleko, by mieć cały brzeg dla siebie. Według opinii właściciel kempingu miał być niezwykle sympatyczny i rozmowny, zawsze ciekawy, skąd ktoś przyjechał i dokąd zmierza. Mieliśmy więc zapewnioną rozrywkę. Rozmawialiśmy przez całe popołudnie, dał nam mnóstwo cennych wskazówek, wyjaśnił kilka norweskich zwyczajów i wypił pięć piw.
Łącznie 314 km




Dzień 28
Hell
Trondheim
Przedpołudniowy dramat z opóźnionymi lotami i gonitwą na przesiadki zakończył się szczęśliwie. Na lotnisku w Trondheim odebraliśmy naszego przyjaciela Bena. Na urodziny dostał od nas bowiem bilety lotnicze i wolne łóżko w naszym samochodzie.
Naszym pierwszym wspólnym przystankiem były dawne bunkry okrętów podwodnych z czasów II wojny światowej. Te gigantyczne betonowe budowle służą dziś jako magazyny, przestrzenie kulturalne, a nawet sale gimnastyczne. Przeszliśmy przez centrum miasta wzdłuż rzeki Nidelva, nad którą stoją przepiękne kolorowe drewniane domy, aż do katedry Nidaros. To najpotężniejsze średniowieczne dzieło architektury w Norwegii, a zarazem największa gotycka świątynia w Skandynawii.
Noc spędziliśmy na małym rodzinnym kempingu kawałek za miastem.
Łącznie 45 km




Dzień 29
Snøhetta
Dombås
Trollstigen
Åndalsnes
Czekał nas długi dzień, więc szybko zjedliśmy śniadanie i ruszyliśmy w drogę. Pierwszym przystankiem był punkt obserwacji dzikich zwierząt na skraju Parku Narodowego Dovrefjell-Sunndalsfjella. Prosty, a jednocześnie fascynujący budynek z widokiem na górę Snøhetta łączy drewno, szkło i surową stal. W środku płonie otwarte palenisko, a goście mogą spokojnie obserwować norweską przyrodę. Jest tylko jeden drobny problem – nigdzie w okolicy nie widzieliśmy żadnego zwierzęcia. Pan z ogromną lornetką twierdził wprawdzie, że po drugiej stronie doliny chyba coś się poruszyło. Z drugiej strony cieszyliśmy się, że nic nie biegało tuż obok nas. Park jest bowiem domem piżmowołów – półtonowych, wściekłych czołgów bez instynktu samozachowawczego. Wyglądają jak mniejsze żubry, tylko bardziej kudłate i dużo bardziej rozzłoszczone. Opowiadał nam o nich także właściciel kempingu nad Stjørdalsfjorden. Dopóki trzymają się gór, wszystko jest w porządku. Ale czasem któryś odłączy się od stada, zejdzie do doliny i na przykład ruszy z głową naprzód na rozpędzony pociąg. Ot, zwyczajne norweskie zwierzątko.
Przez Dombås, miejscowość na skrzyżowaniu dróg prowadzących na południe do Oslo, na zachód do nadmorskiego Åndalsnes i na północ do Trondheim, dotarliśmy do doliny Isterdalen. Na jej końcu zaczyna się słynna Trollstigen – Droga Trolli. Jedenaście serpentyn wije się po zboczu skalnego masywu od poziomu morza aż na wysokość 800 metrów. Po drodze trasa przecina mostem wodospad Stigfossen, którym woda z jeziora Alnesvatnet spada do doliny. Widok z samej góry trochę psuła nam mgła, ale i tak było to niezwykłe przeżycie. A ponieważ przyjechaliśmy po sezonie i pod wieczór, całą drogę mieliśmy tylko dla siebie.
Na noc zjechaliśmy do Åndalsnes, położonego nad Romsdalsfjordem.
Łącznie 328 km




Dzień 30
Rampestreken
Ålesund
Wysoko nad Åndalsnes znajduje się punkt widokowy Rampestreken, z którego widać całe miasto, sporą część fiordu i okoliczne góry. Nie chciało nam się iść pieszo, więc postanowiliśmy wjechać kolejką. Na parkingu byliśmy pierwsi i z biletami kupionymi przez internet niecierpliwie czekaliśmy przy wejściu. I czekaliśmy... i czekaliśmy. Kiedy zebrało się już około dwudziestu równie zniecierpliwionych osób, ze stacji wyszła pracownica i wyjaśniła, że dzisiaj otwierają dopiero w samo południe. Niezbyt dobra wiadomość, skoro była dziewiąta rano, a my musieliśmy zdążyć na samolot Bena z Ålesundu. Ale cóż, bilety już mamy, na lot powinniśmy zdążyć, a pieszo nadal nie chce nam się wspinać. Część czasu spędziliśmy więc w kawiarni prowadzonej przez grupę młodych Czechów, a resztę na spacerze po mieście.
Do Ålesundu dotarliśmy na czas, odwieźliśmy Bena na lotnisko i pojechaliśmy do centrum. Trafiliśmy tam na jeden z najlepszych miejskich kempingów podczas całej podróży. Miejsce tuż nad wodą, w spokojnej części miasta, a jednocześnie blisko centrum. W bonusie mogliśmy obserwować przez fiord start samolotu Bena.
Ålesund to niewielkie, ale urocze miasto położone na trzech wyspach. Kiedy w 1904 roku doszczętnie spłonęło, odbudowano je w nowym wówczas stylu architektonicznym. Dzięki temu Ålesund do dziś pozostaje światową perełką architektury secesyjnej.
Wieczorny spacer zakończyliśmy na wzgórzu Aksla, skąd rozciąga się wspaniały widok na miasto i port. Akurat cumował tam jeden z ogromnych statków wycieczkowych.
Łącznie 108 km




Dzień 31
Geiranger
Dalsnibba
Jezioro Lovatnet
Dzisiaj czeka nas kolejny z norweskich cudów natury, więc ruszamy! Dwuipółgodzinna podróż przez góry i wzdłuż fiordów mija błyskawicznie. Ciągle jest co podziwiać. Przeprawy promowe stały się dla nas codziennością, a kilometry szybko uciekają.
Zatrzymujemy się na punkcie widokowym nad Geirangerfjordem. Wielu podróżników uważa go za najpiękniejszy fiord na świecie. I trudno się z nimi nie zgodzić. Ten piętnastokilometrowy fiord polodowcowy od 2005 roku znajduje się na liście światowego dziedzictwa UNESCO. To cudowne miejsce miało tylko jedną skazę: ogromny wycieczkowiec zacumowany na końcu fiordu, z którego na brzeg płynęły niezliczone łodzie z turystami. I tak, to był dokładnie ten sam statek, który widzieliśmy wczoraj w Ålesundzie.
Sérií serpentín sjíždíme dolů k hladině fjordu a údolím pokračujeme dál do hor. Míjíme přeplněné centrum obce Serią serpentyn zjeżdżamy nad sam fiord, a potem doliną ruszamy dalej w góry. Mijamy zatłoczone centrum Geiranger, składające się niemal wyłącznie z hoteli i kempingu. Przeciskamy się przez tłumy turystów, starając się nie zderzyć z jednym z małych elektrycznych samochodzików z wypożyczalni, którymi ścigają się tutaj młodzi turyści. Już nie możemy się doczekać powrotu w góry.
Znów stromo pniemy się pod górę i w ciągu kilku kilometrów trafiamy do zupełnie innego świata. Zniknęły bezkresne zielone lasy, wokół nas są tylko skały i porosty. Na południowy wschód od Geiranger mijamy płatny wjazd na Dalsnibbę. Dylemat, czy płacić i jechać, rozstrzyga za nas starsza francuska podróżniczka, która właśnie zjechała ze szczytu swoją starą furgonetką. „Jedźcie! Warto! A przede wszystkim nie działa im terminal, więc jest za darmo!”. I już wspinamy się na prawie 1500 metrów nad poziomem morza. Sama droga zapiera dech w piersiach. Za każdym zakrętem odsłania się kolejny niezwykły widok, między innymi na Jostedalsbreen, największy lodowiec kontynentalnej Europy. A panorama ze szczytu? Bezcenna.
Łącznie 212 km




Dzień 32
Kościół klepkowy w Borgund
Tyssedal
Po nocy nad turkusowym jeziorem Lovatnet ruszyliśmy do doliny Lærdal. Znajduje się tam najlepiej zachowany norweski kościół klepkowy. Zdobią go rzeźby fantastycznych stworzeń, smocze głowy i runiczne inskrypcje. W środku panuje półmrok, a przez małe okna widać otaczający świątynię średniowieczny cmentarz. Majestatyczna drewniana budowla z 1180 roku, niczym wyjęta z mrocznej nordyckiej baśni, idealnie pasuje do ponurej atmosfery zamglonej norweskiej doliny.
Dolinę opuszczamy tunelem Lærdal. Ponieważ ma aż 24,5 kilometra długości, projektanci podzielili go na trzy odcinki, pomiędzy którymi znajdują się poszerzone przestrzenie o kolorowym oświetleniu. Kierowcom łatwiej dzięki temu zachować koncentrację, a przy okazji wygląda to naprawdę efektownie.
Ostatni odcinek do Tyssedal był bardzo wymagający. Przejechaliśmy już tego dnia 400 kilometrów, zapadła ciemność, a wąska droga wzdłuż Sørfjorden, na której dwa auta ledwo mogły się minąć, była częściowo remontowana. W całej Norwegii buduje się nowe drogi albo modernizuje stare. Czasami tylko po to, by wyprostować kilka zakrętów w dolinie i zaoszczędzić parę minut jazdy. Zawsze bawiła nas przy tym pewna norweska specjalność. Dojeżdżacie do remontowanego odcinka, zatrzymujecie się na czerwonym świetle i czekacie. Po kilku, a czasem nawet kilkudziesięciu minutach przyjeżdża oznakowany samochód drogowców, który prowadzi was przez plac budowy. A na tym samochodzie zawsze widnieje wielki napis LEDEBIL.
A dlaczego właśnie Tyssedal? Ta niepozorna miejscowość jest punktem startowym szlaku do jednej z największych norweskich atrakcji – formacji skalnej Trolltunga. Idziemy spać, bo jutro czeka nas bardzo wczesna pobudka i 22-kilometrowy marsz przez surową, ale przepiękną przyrodę.
Łącznie 402 km




Dzień 33
Trolltunga
Wodospad Langfossen
Tysværvåg
Noc w ciemnym kącie parkingu minęła błyskawicznie i budzimy się jeszcze przed świtem. Chcemy zdążyć na pierwszy autobus, który przewozi turystów z parkingu P1 na P2, dokąd ze względu na rozmiary naszego samochodu nie mogliśmy dojechać. Ubieramy się porządnie, pakujemy do plecaków zapasowe ubrania, jedzenie i picie, po czym idziemy na przystanek. Stoi tam małe auto, z którego wysiada sympatyczny starszy pan w pomarańczowej kamizelce i uważnie nam się przygląda. „Macie odpowiednie ubrania? Nieprzemakalne? Ciepłe? Jedzenie, wodę? Znacie podstawowe informacje?”. Okazuje się, że jest jednym z założycieli stowarzyszenia, które rozsławiło Trolltungę na świecie. Opowiada, że przed 2018 rokiem Język Trolla znali właściwie tylko Norwegowie. Kiedy wykupili wielką reklamę na Times Square w Nowym Jorku, liczba odwiedzających wzrosła z 800 do 80 000 rocznie. Pojawiły się problemy z niszczeniem przyrody i z samymi turystami, którzy przeceniali własne siły i lekceważyli surowość północnej natury. On sam uratował kilka osób od pewnej śmierci... Dlatego rozpoczęli akcję informacyjną. Na początku szlaku są liczne tablice ostrzegawcze, orientacyjne czasy przejścia, zalecane wyposażenie i mapy z miejscami awaryjnego biwakowania oraz lądowania helikoptera (który co roku jest tu potrzebny kilkakrotnie). Na trasie pojawiło się oznakowanie, w trudnych miejscach łańcuchy zabezpieczające, a także dwa schrony awaryjne z podstawowym wyposażeniem umożliwiającym przetrwanie.
Przyjeżdża autobus i żegnamy się z naszym rozmówcą. Wysiadamy w Skjeggedal i mamy nadzieję, że do zaoszczędzonych pięciu kilometrów marszu uda się dorzucić kolejne trzy i pół. Tym razem chodzi nie tyle o odległość, ile o 430 metrów przewyższenia i półtorej godziny. Mamy szczęście: po dziesięciu minutach krętej jazdy małym autobusem wysiadamy z kilkoma innymi osobami w Mågelitopp – miejscu, z którego zaczyna się nasz trekking.
Początek trasy jest bardzo spokojny. Pierwsze półtora kilometra prowadzi mniej więcej po płaskim terenie. Potem jednak zaczyna się zabójcze, półtorakilometrowe podejście na przełęcz między szczytami. Stopniowo zdejmujemy kolejne warstwy ubrań, by chwilę później znowu je zakładać. Zaczyna mocno padać i wiać. Wdrapujemy się na Trombeskar, mamy za sobą trzy kilometry. A gdyby zostało na nas choć trochę suchej odzieży, wilgoć i tak szybko by ją przemoczyła.
Środkowy odcinek szlaku prowadził łagodnie pod górę, skrajem 700-metrowego urwiska nad jeziorem Ringedalsvatnet. Przed bezlitosną pogodą schroniliśmy się na chwilę w jednej z awaryjnych chat, zjedliśmy przekąskę i ruszyliśmy na ostatni etap. Znów wspinamy się i schodzimy po mokrych skałach, przekraczając niezliczone strumienie i jeziorka. Spotykamy też pierwszych turystów wracających ze szczytu, którzy wyruszyli jeszcze wcześniej niż my. Każdą grupę prowadzi miejscowy przewodnik. Pewnie wyszli jeszcze po ciemku, żeby mieć to miejsce tylko dla siebie.
Około godziny przed celem dostrzegamy na łące nową atrakcję dla turystów – duże przeszklone igloo, w którym można spędzić noc. Za jedyne 4750 NOK (około 10 000 koron czeskich) od osoby można podziwiać Trolltungę wieczorem i rano, a do tego zjeść kolację, przespać się i zjeść śniadanie w naprawdę wyjątkowym miejscu.
My spaliśmy i jedliśmy śniadanie na parkingu, więc po trzech godzinach i 11 wymagających kilometrach wreszcie docieramy na miejsce. I mamy szczęście. Jest tu z nami tylko kilka osób, więc nie grozi nam wielogodzinne czekanie w kolejce. Spokojnie się rozglądamy, robimy zdjęcia, nigdzie się nie spieszymy i przede wszystkim chłoniemy atmosferę tego wyjątkowego miejsca. Poczucie sukcesu i zwycięstwa nad własnymi słabościami psuje nam tylko jedno – jesteśmy dopiero w połowie trekkingu i musimy wrócić dokładnie tą samą drogą.
I tak, po drodze również spotkaliśmy kilku śmiałków w dżinsach i białych tenisówkach, kompletnie wyczerpanych turystów oraz instagramowych szaleńców, którzy dla zdjęcia do mediów społecznościowych ryzykują życie.
Jeszcze tego samego wieczoru ruszyliśmy kamperem dalej na południe. Po drodze zatrzymaliśmy się przy wodospadzie Langfossen, którego woda spada z wysokości 612 metrów. A ponieważ od mniej więcej tygodnia padało niemal bez przerwy, wody było naprawdę mnóstwo.
Łącznie 144 km




Dzień 34
Miecze w skale (Sverd i fjell)
Stavanger
Jørpeland
Po wyczerpującym dniu zarządziliśmy sobie dzień odpoczynku. Mieliśmy do przejechania niecałe 100 kilometrów, po drodze przez Stavanger, czwarte co do wielkości miasto Norwegii. Zatrzymaliśmy się przy pomniku Sverd i fjell (Trzy miecze), upamiętniającym bitwę z 872 roku, w której król Harald I Pięknowłosy pokonał dwóch rywali i zjednoczył norweskie ziemie. Obejrzeliśmy pomnik razem z turystami ze statku wycieczkowego (tak, wciąż tego samego), pospacerowaliśmy po Stavanger i ruszyliśmy dalej do Jørpeland. a po procházce po Stavangeru pokračovali dál do městečka
W Jørpeland zaparkowaliśmy w marinie z przepięknym widokiem na Lysefjord i nasz ulubiony supermarket REMA 1000. Robiliśmy kolejne pranie i zbieraliśmy siły na następny dzień. Czekał nas bowiem trekking na Preikestolen – Ambonę, skalną platformę wznoszącą się 604 metry nad wodami Lysefjordu.
Łącznie 94 km




Dzień 35
Preikestolen
Sandnes
No i nadszedł ten dzień – ruszamy na ostatni trekking w Norwegii. Rano przejechaliśmy niecałe 10 kilometrów na parking, z którego zaczyna się szlak na Preikestolen. Liczba samochodów i turystów w każdym wieku, od małych dzieci po seniorów, sugeruje, że trasa nie będzie szczególnie trudna i na pewno nie będziemy na niej sami. Ścieżka od parkingu od razu prowadzi stromo pod górę. Po kilku minutach jesteśmy już wysoko i pojawiają się pierwsze widoki. Krajobraz początkowo nie wygląda zbyt spektakularnie – łagodne, zalesione wzgórza, trochę jak w Czechach. Ale po pewnym czasie wszystko się zmienia. Docieramy do skalnej ściany, na którą prowadzą nasze ulubione himalajskie kamienne schody. I znów, przy akompaniamencie trzeszczących kolan, wspinamy się do góry. Łączne przewyższenie na trasie wynosi 460 metrów, a spora jej część prowadzi właśnie po różnych schodach. Kiedy jednak po 2,5 kilometra docieracie do jeziora Tjødnane, w oddali widać już Lysefjord, a co najważniejsze – od tego miejsca szlak jest znacznie łatwiejszy.
Preikestolen to wyjątkowe miejsce i naprawdę warto się tu wybrać. Panoramiczny widok na okolicę i fiord pod stopami zapiera dech w piersiach. A jeśli będziecie mieli tyle szczęścia co my, spotkacie tu tylko garstkę turystów i unikniecie godzinnego czekania w kolejce do zdjęcia.
A na zakończenie? Na samym Preikestolen widzieliśmy starszą panią, którą od upadku do fiordu dzielił dosłownie ułamek sekundy. Przynajmniej miałaby ładne ostatnie zdjęcie na Instagram. W drodze na górę liczyliśmy mijanych turystów. Gdzieś na trzecim kilometrze, przy liczbie 500, znudziło nam się liczenie. A przecież byliśmy tu poza sezonem. Tak, część stanowili pasażerowie naszego ulubionego wycieczkowca – zawsze starannie oznakowani. Nie rozumiemy rodziców ciągnących na taki szlak dziecięce wózki. A wszystkich, którzy wyrzucają śmieci, przeklinamy. Po drodze zebraliśmy dwie reklamówki chusteczek, papierków po słodyczach, butelek, a nawet jeden but. Ten ostatni nieszczęśnik sam się ukarał. Żeby jednak świat był odrobinę sprawiedliwszy, dodajmy, że kiedy zobaczył nas parkingowy, pozwolił nam parkować przez cały dzień za darmo. Podobno w sezonie wchodzi na Ambonę dwa razy dziennie i za każdym razem znosi co najmniej dwa wielkie worki śmieci.
Łącznie 62 km




Dni 36 i 37
Oslo
Øyenkilen
Naszym ostatnim przystankiem w Norwegii było Oslo. Właściwie już od Nordkappu zauważaliśmy, że stopniowo znika z nas poczucie, iż możemy bez obaw zostawić samochód zaparkowany gdziekolwiek. A Oslo okazało się norweską wisienką na torcie. Zaparkowaliśmy więc w centrum, na niewielkim parkingu pełnym innych kamperów, i ruszyliśmy na zwiedzanie. Samo miasto z pewnością zasługiwałoby na więcej czasu, ale po sześciu tygodniach spędzonych na łonie natury było dla nas po prostu zbyt wielką dawką cywilizacji. Zobaczyliśmy przynajmniej gmach Opery, którego dach pełni funkcję tarasu widokowego opadającego ku Oslofjordowi. Nie mogliśmy też pominąć muzeum Edvarda Muncha, gdzie wystawiona jest jedna z wersji jego najsłynniejszego obrazu „Krzyk”.
Łącznie 633 km




Dzień 38
Göteborg
Szwecja to przepiękny kraj, który w ostatnich latach zmaga się ze smutną rzeczywistością. Kiedy planowaliśmy podróż i postój w Göteborgu, wszystkie relacje podróżników przestrzegały przed nocowaniem gdziekolwiek indziej niż na naprawdę drogim kempingu. Trudno było znaleźć kogoś, kto po zaparkowaniu i noclegu w innym miejscu nie zastałby splądrowanego auta, nie był świadkiem działania gangu wypatrującego ofiar albo nawet strzelaniny. Podjeżdżamy więc pod bramę kempingu, który już z daleka różni się od tych, jakie znamy. Ogrodzenie z drutem kolczastym, ochrona przy wejściu, wszędzie tablice ostrzegające przed parkowaniem poza terenem obiektu. Zostawiamy samochód pod czujnym okiem niezliczonych kamer i ruszamy do centrum.
Göteborg jest piękny, ale spokój podczas zwiedzania psują nam grupki młodych imigrantów, którzy – w naszym odczuciu – stoją tu i ówdzie, jakby czekali na okazję. Pomiędzy nimi przechodzą Szwedzi spieszący po pracy do swoich rodzin. Dwa światy, które, jak nam się wtedy wydawało, nie mają szans na wspólne życie. Kiedy zaczęło się ściemniać, i my schroniliśmy się w restauracji na kolacji, a potem wróciliśmy taksówką na kemping.
Następnego dnia chcieliśmy dowiedzieć się więcej o tym, co zobaczyliśmy. Trafiliśmy na wywiad ze szwedzkim policjantem odpowiedzialnym za imigranckie dzielnice Göteborga i ich mieszkańców. Ten temat nie należy jednak do naszego dziennika podróży, więc dodam tylko, że tamtego wieczoru, kiedy spacerowaliśmy po mieście, doszło w nim do dwóch zabójstw.
Łącznie 225 km




Dni 39 i 40
Kopenhaga
Rødby
Puttgarden
Po doświadczeniach z Göteborga nie mieliśmy ochoty na kolejne szwedzkie miasto, więc przez Malmö tylko przejechaliśmy. Nie mogliśmy jednak pominąć słynnego mostu nad Sundem, czyli Öresundsbron, łączącego Szwecję z Danią. Cały system połączeń między Półwyspem Skandynawskim a Europą Zachodnią ma 16 kilometrów długości. Najpierw przejeżdża się mostem liczącym niecałe osiem kilometrów, potem czterokilometrową sztuczną wyspą, a następnie trzyipółkilometrowym tunelem podmorskim. Jeszcze tylko 430 metrów sztucznego półwyspu i jesteście w Danii.
Kopenhagę, jak na porządnych turystów przystało, zwiedziliśmy z samochodu. Naszym jedynym przystankiem był sklep spożywczy w centrum, po czym w południowym korku powoli wydostaliśmy się z miasta. Z położonego na południu Danii Rødby przeprawiliśmy się promem do niemieckiego Puttgarden, przenocowaliśmy i – hurra – do domu!
A najpiękniejsze wspomnienie z całej podróży? Chwila, kiedy Madla dostała od nas kawałek drewna wyrzuconego na brzeg norweskiego fiordu ❤️
Łącznie 1265 km




